← Wszystkie sytuacje Pilne — działaj teraz
Komputer chyba jest zainfekowany albo pliki są zablokowane. Co robić?
Najpierw oddech. Nawet jeśli ekran wygląda jak katastrofa, dwie najważniejsze rzeczy są proste: nie płać i nie podejmuj decyzji w panice. Odłączasz komputer od internetu, prosisz o pomoc i idziesz krok po kroku. To panika robi teraz najwięcej szkód.
Pierwsze kroki, teraz
- Jeśli komunikat żąda pieniędzy za „odblokowanie” plików: nie płać. Zapłata nie daje żadnej gwarancji, że je odzyskasz, a robi z ciebie jeszcze lepszy cel.
- Odłącz komputer od internetu (wyjmij kabel sieciowy albo wyłącz Wi-Fi), żeby infekcja nie rozeszła się na inne urządzenia.
- Nie kasuj i nie formatuj niczego w panice. Jeśli to komputer służbowy, od razu powiadom dział IT.
- Uruchom skanowanie antywirusem, który masz (Windows ma wbudowany Microsoft Defender). Jeśli nie dajesz rady, poproś o pomoc kogoś, kto się na tym zna.
- Zmień ważne hasła z innego, czystego urządzenia (telefon, inny komputer) — nie z zainfekowanego.
- Jeśli masz kopię zapasową plików (backup), skorzystasz z niej po wyczyszczeniu komputera — właśnie dlatego backup jest taki ważny.
Czego NIE robić
- Nie płać okupu — nie masz żadnej gwarancji, że odzyskasz pliki.
- Nie używaj zainfekowanego komputera do banku ani do logowania — a jeśli logowałeś się z niego do banku, zadzwoń do banku i rozważ zastrzeżenie karty (+48 828 828 828).
- Nie instaluj „programów czyszczących” z reklam i wyskakujących okienek — to często kolejny wirus.
Jak to rozpoznać następnym razem
- Komputer nagle bardzo zwalnia, wyskakują okienka, programy uruchamiają się same.
- Komunikat na cały ekran mówi, że twoje pliki są „zaszyfrowane”, i żąda zapłaty (zwykle w krypto).
- Jak to wchodzi: otwarty załącznik, piracki program albo fałszywa „aktualizacja”. Dwa częste triki ostatnio: fałszywy CAPTCHA („udowodnij, że nie jesteś robotem”), który każe wkleić i uruchomić polecenie na komputerze, oraz fałszywe kody QR — np. naklejane na parkomatach.
Ten poradnik pomaga szybko działać. Nie zastępuje oficjalnych instrukcji Twojego banku, policji ani urzędów. W razie wątpliwości zadzwoń pod powyższe numery.